Artur Konan Dojl i Šerlok Holms

Da li ste znali da je Dojl duboko mrzio svog najslavnijeg lika?

Odnos između ser Artura Konana Dojla i njegovog najslavnijeg književnog lika, Šerloka Holmsa, jedan je od najfascinantnijih i najkompleksnijih odnosa u istoriji književnosti. Iako mu je detektiv donio planetarnu slavu i veliko bogatstvo, Dojl ga je intimno doživljavao kao teret koji ga sputava, jer je sebe smatrao „ozbiljnim“ piscem i želio da ostane upamćen po istorijskim romanima. Inspiraciju za Holmsa dobio je od svog profesora sa fakulteta, dr Jozefa Bela, koji je imao nevjerovatnu sposobnost da posmatranjem sitnih detalja na pacijentu zaključi čime se čovjek bavi. Zanimljivo je da se u prvim skicama detektiv uopšte nije zvao Šerlok, već Šerinford, dok je doktor Votson zamalo dobio ime Ormand Staker. Kada se Holms prvi put pojavio pred publikom 1887. godine u romanu „Grimizna studija“, niko nije slutio da će Dojl ubrzo zamrzeti sopstvenog junaka, osjećajući da mu priče o njemu „sisaju kreativnu energiju“ poput preobilnog jela od kojeg se čovjeku smuči. Kada mu je konačno prekipjelo 1893. godine, Dojl je odlučio da eliminiše svog junaka i u priči „Posljednji problem“ gurnuo ga u ambis vodopada Rajhenbah u Švajcarskoj, hladnokrvno zapisavši u svom dnevniku samo tri riječi: „Ubio Šerloka Holmsa.“ Međutim, reakcija javnosti bila je nezapamćena. Više od dvadeset hiljada ljudi otkazalo je pretplatu na časopis „The Strand“, mladići u Londonu su nosili crne florove oko rukava u znak žalosti, a pisac je dobijao gomilu gnjevnih pisama i prijetnji. Nakon što je deset godina odolijevao pritisku javnosti, astronomske finansijske ponude izdavača i želja za kupovinom nove kuće natjerale su Dojla da popusti, pa je 1903. godine „vaskrsao“ detektiva objašnjenjem da je Holms zapravo samo lažirao sopstvenu smrt. Ipak, jedna od najvećih zabluda koja je preživjela do danas jeste čuvena rečenica „Elementarno, moj dragi Votsone“. Vjerovali ili ne, Šerlok Holms je nikada nije izgovorio u originalnim knjigama Artura Konana Dojla, već je ova prepoznatljiva fraza nastala tek kasnije u pozorišnim i filmskim adaptacijama nakon piščeve smrti.

#knjizevnost #zanimljivosti

Izvor: Podaci iz arhive The Arthur Conan Doyle Estate.